Users & Groups အခြေခံ

စိတ်လျှော့ပါ။ ဒီခန်းကို စာအုပ်လိုမဟုတ်ဘဲ စကားပြောသလိုပဲ၊ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပါမယ်။

ဒီခန်းပြီးရင် ဘာတတ်သွားမလဲ

Users & Groups အခြေခံ ကို ကြောက်စရာမလိုအောင် နားလည်မယ်
Terminal ထဲမှာ ကိုယ်တိုင် command ကို စမ်းသုံးတတ်အောင် လုပ်မယ်
Real server/project မှာ ဒီ command ဘယ်လို အသုံးဝင်သလဲ ချိတ်မြင်မယ်

ခဏလေး ဒီလိုပဲ စဉ်းစားကြည့်

User (account) တိုင်းမှာ user ID (UID) ရှိပြီး root (UID 0) ဆိုတဲ့ admin account က ကန့်သတ်ချက်မရှိဘဲ system ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။ Group ကတော့ user များစုစည်းထားတဲ့ team ပါ — developers group ထဲက user အားလုံးက project folder တစ်ခုတည်းကို access ရနိုင်အောင် group permission ဖြင့် တစ်ခါတည်း ချထားလို့ရပါတယ်, user တစ်ယောက်ချင်းစီ ခွဲပေးစရာမလိုတော့ပါဘူး။ Cloud server တစ်ခု provision လုပ်တဲ့အခါ root account ကနေ တိုက်ရိုက် login မလုပ်ဘဲ, ordinary user ဆောက်ပြီး sudo (နောက်ခန်းမှာ တွေ့မယ်) နဲ့ admin privilege ကို လိုအပ်တဲ့အချိန်ပဲ သုံးတာက best practice ပါ။

လက်တွေ့ scenario နဲ့ ချိတ်ကြည့်မယ်

whoami က ကိုယ်ဘယ် user ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ပြသလို, id က ကိုယ့် UID နဲ့ ကိုယ်ပါဝင်တဲ့ group အားလုံးကို ပြပါတယ်။ /etc/passwd ဖိုင်ထဲမှာ system ရှိသမျှ user account စာရင်း ရေးထားပါတယ် (password တကယ်ကတော့ ဒီဖိုင်ထဲ မသိမ်းတော့ပါဘူး, security အတွက် /etc/shadow ထဲ encrypt လုပ်ထားတယ်)။ groups ရိုက်ရင် ကိုယ်ပါဝင်တဲ့ group အားလုံးကို ပြပါတယ်။

User တစ်ယောက်စီမှာ UID ရှိ, root (UID 0) = admin
Group = user team, permission တစ်ခါတည်း ချထားနိုင်
root ကို တိုက်ရိုက်မသုံးဘဲ ordinary user + sudo က best practice

အတူတူ terminal ထဲ စမ်းမယ်

bash

whoami
id
groups
cat /etc/passwd | head -n 3

You should see

id command က uid=1000(username) gid=1000(username) groups=... ပုံစံနဲ့ ပြန်ထွက်လာမည်။

၅ မိနစ် စမ်းကြည့်

id ရလဒ်ကို ကူးထားပြီး UID ဘယ်လောက်လဲ, group ဘယ်နှစ်ခု ပါဝင်နေလဲ ရေးပါ။

သတိလေးတစ်ချက်

Cloud server တွေမှာ root login ကို default disable ထားလေ့ရှိပါတယ် — security best practice ပါ, error မဟုတ်ပါ။

ဒီနေရာမှာ လူအများမှားတတ်တယ်

root ကို ordinary account တစ်ခုလို ထင်ပြီး daily work အတွက် တိုက်ရိုက် သုံးခြင်း
group permission ရှိရင် user permission လိုအပ်တော့မယ်လို့ ရောစပ်ထင်ခြင်း — နှစ်ခုစလုံး စစ်ဆေးရသည်

အခု ကိုယ်တိုင် စမ်းကြည့်

id ရလဒ်ကို ကူးထားပြီး UID ဘယ်လောက်လဲ, group ဘယ်နှစ်ခု ပါဝင်နေလဲ ရေးပါ။

You'll know it worked when: id command က uid=1000(username) gid=1000(username) groups=... ပုံစံနဲ့ ပြန်ထွက်လာမည်။