Thuta Learning
ရှာဖွေရန်
AdvancedDevOps & Toolsbeginner

Process 101: ps, top, htop

စိတ်လျှော့ပါ။ ဒီခန်းကို စာအုပ်လိုမဟုတ်ဘဲ စကားပြောသလိုပဲ၊ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပါမယ်။

ဒီခန်းပြီးရင် ဘာတတ်သွားမလဲ

  • Process 101: ps, top, htop ကို ကြောက်စရာမလိုအောင် နားလည်မယ်
  • Terminal ထဲမှာ ကိုယ်တိုင် command ကို စမ်းသုံးတတ်အောင် လုပ်မယ်
  • Real server/project မှာ ဒီ command ဘယ်လို အသုံးဝင်သလဲ ချိတ်မြင်မယ်

ခဏလေး ဒီလိုပဲ စဉ်းစားကြည့်

Process ဆိုတာ run နေတဲ့ program တစ်ခုချင်းစီပါ — process တစ်ခုစီမှာ PID (Process ID) ဆိုတဲ့ နံပါတ်တစ်ခု ပေးထားပါတယ်။ ps aux ကို run ရင် system ပေါ်မှာ run နေတဲ့ process အားလုံးရဲ့ snapshot (တစ်ချိန်တည်းမှာ ရိုက်ထားတဲ့ ဓာတ်ပုံ) ကို ပြပါတယ် — column တွေထဲမှာ PID, %CPU, %MEM, COMMAND တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ top ကတော့ snapshot မဟုတ်ဘဲ live update (real-time) ပြပေးတဲ့ command ပါ — CPU/memory အများဆုံးစားနေတဲ့ process ကို အပေါ်ဆုံးမှာ ပြပါတယ်, q ဖျက်ပြီး ထွက်ရပါတယ်။ htop က top ရဲ့ upgrade version ပါ — color, scroll, mouse click ပါဝင်ပြီး ပိုအသုံးပြုရလွယ်ပါတယ် (install ရပါလိမ့်မယ်, default install ထားတာ မဟုတ်ပါ)။

လက်တွေ့ scenario နဲ့ ချိတ်ကြည့်မယ်

'Server ဟန်နေတယ်' လို့ ခံစားရရင် top ဖွင့်ပြီး %CPU column ကို ကြည့်ပါ — အပေါ်ဆုံး process တစ်ခုက resource များစွာစားနေရင် ဒါက ပြဿနာရဲ့ source ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ps aux | grep nginx ကို run ရင် nginx ဆိုတဲ့ web server ရဲ့ process အားလုံးကို ဖမ်းပြပါလိမ့်မယ် — pipe ကို ဒီနေရာမှာ real-world scenario မှာ ထပ်တွေ့ရပါပြီ။ htop ကို install ချင်ရင် sudo apt install htop (package management ကို နောက်ခန်းမှာ လေ့လာပါမယ်)။

အတူတူ terminal ထဲ စမ်းမယ်

bash
ps aux
ps aux | grep nginx
top           # q နှိပ်ပြီးထွက်
htop          # install: sudo apt install htop
You should see
ps aux ကို run ရင် PID, USER, %CPU, %MEM, COMMAND column ပါတဲ့ table တစ်ခု ထွက်လာမည်။

၅ မိနစ် စမ်းကြည့်

top ကို run ကြည့်ပါ။ CPU/MEM အများဆုံးစားနေတဲ့ process ၂ ခုက ဘာလဲ မှတ်ပြီး q နဲ့ ထွက်ပါ။

သတိလေးတစ်ချက်

top/htop ထဲကနေ process ကို 'k' key နှင့် kill လုပ်ခွင့်ရှိပေမယ့် beginner အနေနဲ့ system process ကို ဒီနေရာကနေ mistakenly kill မလုပ်မိအောင် သတိထားပါ — နောက်ခန်းမှာ kill ကို အသေးစိတ် သင်ပါမယ်။

ဒီနေရာမှာ လူအများမှားတတ်တယ်

  • top ထဲကနေ ဘယ်လို ထွက်ရမှန်း မသိပြီး terminal ကို ပိတ်လိုက်ခြင်း — q ချည်း နှိပ်ရုံပါ
  • ps aux ရလဒ်ကနေ PID column ကို %CPU column နဲ့ ရောကြည့်ခြင်း

အခု ကိုယ်တိုင် စမ်းကြည့်

top ကို run ကြည့်ပါ။ CPU/MEM အများဆုံးစားနေတဲ့ process ၂ ခုက ဘာလဲ မှတ်ပြီး q နဲ့ ထွက်ပါ။

You'll know it worked when: ps aux ကို run ရင် PID, USER, %CPU, %MEM, COMMAND column ပါတဲ့ table တစ်ခု ထွက်လာမည်။

Process 101: ps, top, htop | Thuta Learning