Disk & Storage: df, du, mount

စိတ်လျှော့ပါ။ ဒီခန်းကို စာအုပ်လိုမဟုတ်ဘဲ စကားပြောသလိုပဲ၊ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပါမယ်။

ဒီခန်းပြီးရင် ဘာတတ်သွားမလဲ

Disk & Storage: df, du, mount ကို ကြောက်စရာမလိုအောင် နားလည်မယ်
Terminal ထဲမှာ ကိုယ်တိုင် command ကို စမ်းသုံးတတ်အောင် လုပ်မယ်
Real server/project မှာ ဒီ command ဘယ်လို အသုံးဝင်သလဲ ချိတ်မြင်မယ်

ခဏလေး ဒီလိုပဲ စဉ်းစားကြည့်

df (disk free) က disk/partition တစ်ခုစီရဲ့ space ဘယ်လောက်ကျန်လဲ overview ပြပါတယ် — df -h (human-readable) ဆိုရင် byte ဂဏန်းရှည်ရှည်အစား GB, MB ပုံစံနဲ့ ဖတ်ရလွယ်အောင် ပြပေးပါတယ်။ du (disk usage) ကတော့ folder/file တစ်ခုစီက space ဘယ်လောက်စားနေလဲ အသေးစိတ် ပြပါတယ် — du -sh <folder> ဆိုရင် folder ရဲ့ total size ကို summary (s) + human-readable (h) format နဲ့ ပြပါတယ်။ mount ကတော့ external drive (USB, disk အသစ်) ကို filesystem tree ထဲမှာ folder တစ်ခုအဖြစ် ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ concept ပါ — 'drive letter မရှိ, tree တစ်ခုတည်း' ဆိုတဲ့ idea ကို mount က implement လုပ်ပေးတာပါ။

လက်တွေ့ scenario နဲ့ ချိတ်ကြည့်မယ်

'Disk full' warning တွေ့ရင် ပထမ df -h ကို run ပြီး ဘယ် partition ဖြစ်နေလဲ ကြည့်ပါ, ပြီးရင် du -sh /* (root ထဲက folder တစ်ခုစီရဲ့ size) ကို run ပြီး folder အကြီးဆုံးကို ရှာဖွေပါ — /var/log ထဲက log ဖိုင်ကြီးတွေက ဒီပြဿနာရဲ့ common culprit တစ်ခု ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ USB drive ချိတ်တဲ့အခါ modern desktop distro တွေက auto-mount လုပ်ပေးလေ့ရှိပေမယ့် server (GUI မရှိ) ပေါ်မှာ mount command ကို manual run ရနိုင်ပါတယ် — sudo mount /dev/sdb1 /mnt/usb ပုံစံပါ။

df -h = disk/partition space overview (human-readable)
du -sh <folder> = folder size summary
mount = external drive ကို filesystem tree ထဲ ချိတ်ဆက်ခြင်း

အတူတူ terminal ထဲ စမ်းမယ်

bash

df -h
du -sh /var/log
du -sh /home/*     # home ထဲက folder တစ်ခုချင်းစီ size
sudo mount /dev/sdb1 /mnt/usb

You should see

df -h ကို run ရင် Filesystem, Size, Used, Avail, Use%, Mounted on column ပါတဲ့ table ပေါ်လာမည်။

၅ မိနစ် စမ်းကြည့်

df -h ကို run ပြီး disk space ဘယ်လောက်ကျန်နေလဲ ကြည့်ပါ။ du -sh ~ ကို run ပြီး home folder ရဲ့ total size ရေးပါ။

သတိလေးတစ်ချက်

mount command ကို wrong device (/dev/sdX) ပေါ်မှာ run ရင် ရှိပြီးသား data ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ် — lsblk command နဲ့ device list ကို အရင် double-check လုပ်ပါ။

ဒီနေရာမှာ လူအများမှားတတ်တယ်

df ကို byte ဂဏန်းရှည်ရှည်အတိုင်း ဖတ်ကြိုးစားပြီး -h flag ကို မမှတ်မိခြင်း — -h မထည့်ရင် ဖတ်ခက်ပါတယ်
du ကို folder ကြီးများ (root /) ပေါ်မှာ -s မထည့်ဘဲ run ပြီး output ရှည်လွန်း အချိန်ကြာသွားခြင်း

အခု ကိုယ်တိုင် စမ်းကြည့်

You'll know it worked when: df -h ကို run ရင် Filesystem, Size, Used, Avail, Use%, Mounted on column ပါတဲ့ table ပေါ်လာမည်။