Log & Troubleshooting: journalctl, /var/log

စိတ်လျှော့ပါ။ ဒီခန်းကို စာအုပ်လိုမဟုတ်ဘဲ စကားပြောသလိုပဲ၊ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပါမယ်။

ဒီခန်းပြီးရင် ဘာတတ်သွားမလဲ

Log & Troubleshooting: journalctl, /var/log ကို ကြောက်စရာမလိုအောင် နားလည်မယ်
Terminal ထဲမှာ ကိုယ်တိုင် command ကို စမ်းသုံးတတ်အောင် လုပ်မယ်
Real server/project မှာ ဒီ command ဘယ်လို အသုံးဝင်သလဲ ချိတ်မြင်မယ်

ခဏလေး ဒီလိုပဲ စဉ်းစားကြည့်

Log ဆိုတာ system/application က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာအားလုံးကို ရေးမှတ်ထားတဲ့ diary ပါ — traditional log file တွေကို /var/log ထဲမှာ (auth.log, syslog စသည်) တွေ့ရနိုင်ပြီး, modern systemd-based distro တွေကတော့ journalctl command နဲ့ centralized binary log ကို ကြည့်ပါတယ်။ journalctl -u <service> က service တစ်ခုချင်းစီရဲ့ log ကိုပဲ filter လုပ်ပြပါတယ် (ဥပမာ journalctl -u nginx)။ journalctl -f ကတော့ tail -f နဲ့ ဆင်တူပြီး live log ကို real-time monitor လုပ်ပါတယ်။ journalctl --since "1 hour ago" ကတော့ အချိန်ကာလ specific ဖြင့် filter လုပ်ချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။

လက်တွေ့ scenario နဲ့ ချိတ်ကြည့်မယ်

Service တစ်ခု start မရ (systemctl status ထဲမှာ 'failed' ပြရင်) journalctl -u <service-name> -n 50 (နောက်ဆုံး line ၅၀) ကို run ပြီး error message အတိအကျ ဖတ်ကြည့်ပါ — 'permission denied', 'port already in use' လို error message တွေက ပြဿနာကို အတိအကျ ညွှန်ပြပေးပါတယ်။ Web server error ဖြစ်နေရင် /var/log/nginx/error.log ကို tail -f ဖြင့် live monitor လုပ်ပြီး, web page ကို ပြန်ဖွင့်ကြည့်ရင်း error ဘယ်အချိန် ပေါ်လာသလဲ တိုက်ရိုက်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

journalctl -u <service> = service တစ်ခုရဲ့ log ကိုပဲ filter
journalctl -f = live monitor (tail -f နှင့် similar)
/var/log/ ထဲမှာ traditional text-based log file များ ရှိ

အတူတူ terminal ထဲ စမ်းမယ်

bash

journalctl -u nginx -n 50
journalctl -f
journalctl --since "1 hour ago"
tail -f /var/log/nginx/error.log

You should see

journalctl -u nginx -n 50 ကို run ရင် nginx service ရဲ့ နောက်ဆုံး log line ၅၀ ကို timestamp တွဲပြီး ပြသမည်။

၅ မိနစ် စမ်းကြည့်

journalctl -u ssh -n 20 (သို့) journalctl -n 20 ကို run ကြည့်ပါ (install ရှိတဲ့ system မှာ)။ Log ထဲက timestamp, service name, message column ၃ ခုကို ရှာဖတ်ကြည့်ပါ။

သတိလေးတစ်ချက်

Log ဖိုင်တွေထဲမှာ password, API key, personal data ပါနိုင်ပါတယ် — log ကို public forum (Stack Overflow) ပေါ် copy-paste မလုပ်ခင် sensitive information ဖျက်ထားဖို့ သတိထားပါ။

ဒီနေရာမှာ လူအများမှားတတ်တယ်

Error message ကို ဖတ်ကြည့်ခင် forum/AI ကို ချက်ချင်း error line copy-paste ရှာခိုင်းခြင်း — log ကို ကိုယ်တိုင် အရင်ဖတ်ရင် ခေါင်းစဉ်ရေးရှာရာမှာ ပိုတိကျပါတယ်
journalctl output ရှည်လွန်းလို့ scroll လုပ်ရမလားလို့ ရှုပ်ခြင်း — -n flag နဲ့ line number ကန့်သတ်ထားရင် ပိုလွယ်ပါတယ်

အခု ကိုယ်တိုင် စမ်းကြည့်

You'll know it worked when: journalctl -u nginx -n 50 ကို run ရင် nginx service ရဲ့ နောက်ဆုံး log line ၅၀ ကို timestamp တွဲပြီး ပြသမည်။